Aleksander I (1777-1825)

Car (formalnie cesarz, „imperator”) rosyjski od 1801; wnuk Katarzyny II i syn Pawła I. Car Paweł został obalony i zamordowany w wyniku dworskiego przewrotu.

Aleksander, choć wmieszany w spisek przeciw ojcu, był jednak człowie­kiem wrażliwym, wykształconym i kulturalnym, dalekim w codziennym postępo­waniu od zachowań typowych dla wschodniego despoty. W młodości, jeszcze jako następca tronu, planował reformy, przeistaczające Rosję w konstytucyjne państwo. Wraz z dwoma swoimi przyjaciółmi: Mikołajem Nowosilcowem i prze­bywającym wtedy w Petersburgu, Adamem Jerzym Czartoryskim, przygotowy­wał także plan plan odbudowy Polski (w unii z Rosją).

Aleksander zasiadł na tronie w okresie wojen z napoleońską Francją. Bo­naparte pokonał wszystkie państwa na kontynencie (włącznie z Austrią i Prusa­mi); tylko Anglia i Rosja były niezależne od jego woli. Napoleon uznał jednak, że koniecznie musi zwyciężyć Anglię, a Rosję może pozyskać jako sojusznika. Taka była geneza traktatu zawartego w 1807 r. w Tylży podczas osobistego spo­tkania Napoleona z Aleksandrem. Jednak niechęć elit rosyjskich do rewolucyjnej Francji i „uzurpatora Buonapartego” oraz naciski angielskiej dyplomacji zrobiły swoje. W 1812 r. między Francją i Rosją wybuchła wojna. Napoleon przegrał. W 1814 r. Aleksander na czele swych wojsk wkroczył do Paryża. Czuł się „wy­zwolicielem Europy”.

W 1815 r. utworzono Królestwo Polskie. Aleksander przyjął oficjalnie ty­tuł polskiego króla. Polacy jednak zamykają listę swych monarchów na Stanisła­wie Auguście Poniatowskim. Aleksander był tylko carem, który mimo wielu przyjaznych gestów wobec Polaków, nie miał zamiaru (i nie mógł) odbudować przedrozbiorowej Rzeczypospolitej (choćby związanej z Rosją osobą władcy).

Wkrótce po kongresie wiedeńskim Aleksander zapomniał o swych planach unowocześniania Rosji. Pogrążył się w religijnym mistycyzmie, a rządzić po­zwolił ministrom umacniającym carski despotyzm i feudalizm.

[Porównaj: „Katarzyna II”, „Nepoleon Bonaparte”, „Księstwo Warszaw­skie”, „Czartoryski”, „Kongres wiedeński”, „Królestwo Polskie 1815-1830″]

Sprawdź odzież patriotyczną Kliknij Tutaj