Romuald Traugutt
Urodził sie 16 stycznia1826 roku, w miejscowości leżącej wówczas guberni grodzieńskiej , a obecnie na Białorusi. Gimnazjum ukończył z bardzo dobrymi wynikami , jednak nie dostał się na wymarzone studia inżynierskie w Petersburgu. Wybrał karierę wojskową . W 1845 roku rozpoczął naukę w szkole oficerskiej w Żelechowie. Podczas Wiosny Ludów w 1849 roku już jako oficer armii rosyjskiej wspomagał Austrię w tłumieniu powstania węgierskiego. Walczył przeciw powstańcom wspieranym przez Legiony Polskie . Za udział w węgierskiej batalii Traugutt otrzymał Order św. Anny, mieszkanie gratyfikację finansową. Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w 1853 służył na Krymie , gdzie m.in. fortyfikował twierdzę Silistra i brał udział w walkach o Sewastopol, Później został skierowany do Charkowa a następnie do Petersburga, gdzie wykładał w wyższej szkole wojskowej. W okresie poprzedzającym powstanie styczniowe , a nawet jego początkach Traugutt wypowiadał się przeciw walce zbrojnej , był za pokojowymi działaniami zmierzającymi do przywrócenia autonomii Królestwa Polskiego oraz rozszerzeniem go o ziemie Rzeczpospolitej. Do powstańców dołączył dopiero w kwietniu, stanął na czele oddziału kobryńskiego. W sierpniu 1863 r. opuścił swoje zgrupowanie i udał się do Warszawy, gdzie oddał się do dyspozycji Wydziału Wojny Rządu Narodowego . 17 października 1863 roku przyjął funkcję dyktatora powstania . Odsuną grupę nieudolnych polityków i dowódców , zreorganizował struktury administracyjne i wojskowe podziemnego państwa. Starał się wprowadzić luźne oddziały partyzanckie w regularne wojsko. Wprowadził jednolitą organizację wojskową tworząc 5 korpusów . Przygotował koncepcje powołania pospolitego ruszenia i mobilizacji całego społeczeństwa do walki z Rosją. Zaktywizował działalność dyplomatyczną , szukając poparcia dla spraw y polskiej. W nocy 11 kwietnia 1864 r. Traugutt został aresztowany , więziono go na Pawiaku, a następnie w Cytadeli Warszawskiej. 19 lipca 1864 r. rosyjski sąd wojskowy skazał Romualda Traugutta na śmierć . Wyrok wykonano na stokach Cytadeli 5 sierpnia 1864 r. przez powieszenie.
